Ανοίγετε τα παντζούρια και ο ουρανός μοιάζει θαμπός. Στο αυτοκίνητο έχει εμφανιστεί μια καφέ στρώση και η βεράντα που μόλις καθαρίσατε είναι πάλι σκονισμένη. Όταν υπάρχει αφρικανική σκόνη πάνω από την Αθήνα, αυτές οι εικόνες είναι γνώριμες. Μαζί τους έρχονται και οι απορίες: να ανοίξετε τα παράθυρα; Να βάλετε κλιματιστικό; Να πλύνετε το μπαλκόνι ή να περιμένετε;
Δεν χρειάζεται να αλλάξετε όλη την καθημερινότητά σας. Χρειάζεται, όμως, να ξέρετε ποιες δουλειές αξίζει να κάνετε νωρίτερα, τι να προσέξετε όσο κρατά η αφρικανική σκόνη και πώς να καθαρίσετε όταν περάσει. Ας τα δούμε με τη σειρά.
Από πού έρχεται η αφρικανική σκόνη και πώς φτάνει στην Αθήνα;
Η αφρικανική σκόνη έρχεται κυρίως από τη Σαχάρα, στη Βόρεια Αφρική. Οι δυνατοί άνεμοι σηκώνουν πολύ λεπτό χώμα από το ξερό έδαφος. Όταν οι άνεμοι στην ατμόσφαιρα κινούνται προς την κατάλληλη κατεύθυνση, μεταφέρουν αυτή τη σκόνη πάνω από τη Μεσόγειο μέχρι την Ελλάδα.
Άρα, δεν δημιουργείται ξαφνικά πάνω από την πόλη. Ξεκινά από το έδαφος της Αφρικής και ταξιδεύει στον αέρα. Τα πιο λεπτά σωματίδια μπορούν να διανύσουν χιλιάδες χιλιόμετρα. Οι νοτιάδες συχνά βοηθούν αυτό το ταξίδι, χωρίς να σημαίνει ότι κάθε φορά που φυσά νότιος άνεμος θα γεμίσει η Αθήνα σκόνη.
Το φαινόμενο εμφανίζεται συχνότερα την άνοιξη, αλλά μπορεί να συμβεί και άλλες εποχές. Αν η αφρικανική σκόνη συναντήσει βροχή, προκύπτουν οι γνωστές λασποβροχές. Μπορεί, πάντως, να καθίσει στα κάγκελα, στα τζάμια και στο αυτοκίνητο ακόμη κι αν δεν πέσει σταγόνα. Περισσότερα για το ταξίδι της εξηγεί το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Copernicus.
Τι προβλήματα δημιουργεί η αφρικανική σκόνη;
Το λέρωμα στις βεράντες είναι το πιο εμφανές αποτέλεσμα. Εκείνο που χρειάζεται περισσότερη προσοχή είναι η αφρικανική σκόνη που εισπνέετε. Μέρος της είναι τόσο λεπτό ώστε να μπαίνει βαθιά στους πνεύμονες, όπως εξηγεί η EPA για τα αιωρούμενα σωματίδια.
Μπορεί να νιώσετε τσούξιμο στα μάτια, φαγούρα στη μύτη, φτέρνισμα, ενόχληση στον λαιμό ή βήχα. Αν έχετε άσθμα ή χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, μπορεί να δυσκολευτείτε περισσότερο. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται επίσης τα μικρά παιδιά, οι ηλικιωμένοι και όσοι έχουν καρδιολογικά προβλήματα. Οι επιπτώσεις στο αναπνευστικό και στην καρδιά περιγράφονται και από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.
Αν εμφανίσετε έντονη δύσπνοια ή πόνο στο στήθος, ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια. Αν παίρνετε αγωγή, ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού σας και μην αλλάζετε μόνοι σας τα φάρμακα. Οδηγίες ΕΟΔΥ.

Πριν έρθει η αφρικανική σκόνη: Τι να προετοιμάσετε
Δείτε την πρόγνωση και οργανώστε τις δουλειές σας
Αν αναμένεται μεταφορά σκόνης, προγραμματίστε ανάλογα τον αερισμό, το καθάρισμα και τις εξόδους σας. Μπορείτε να παρακολουθείτε την εξέλιξη στο Παρατηρητήριο Ερημικής Σκόνης του meteo.gr και την ποιότητα αέρα από το Υπουργείο Περιβάλλοντος.
Δεν χρειάζεται να γίνετε ειδικοί στους χάρτες. Κοιτάξτε τι προβλέπεται για την περιοχή σας και ακολουθήστε τις συστάσεις των αρχών. Μην βασίζεστε μόνο στο αν ο ουρανός φαίνεται κίτρινος: η εικόνα του δεν σας λέει ακριβώς τι αέρα αναπνέετε στον δρόμο.
Αερίστε όσο ο εξωτερικός αέρας είναι ακόμη καθαρός
Αν η αφρικανική σκόνη δεν έχει φτάσει και ο εξωτερικός αέρας είναι καλός, εκμεταλλευτείτε την ευκαιρία να αερίσετε. Στη συνέχεια, κλείστε τα παράθυρα όταν αρχίσει η επιβάρυνση. Ελέγξτε αν κάποια μπαλκονόπορτα δεν εφαρμόζει καλά ή αν υπάρχουν χαραμάδες από τις οποίες μπαίνει εύκολα αφρικανική σκόνη.
Ως πρακτική προετοιμασία, μαζέψτε μαξιλάρια και μικρά αντικείμενα από τη βεράντα και αποφύγετε να αφήσετε καθαρά ρούχα απλωμένα έξω όσο περνά το σύννεφο σκόνης. Το σχολαστικό πλύσιμο τζαμιών και μπαλκονιού μπορεί να περιμένει μέχρι να τελειώσει.
Ελέγξτε το κλιματιστικό και ό,τι χρειάζεστε για τις εξόδους
Φροντίστε να είναι καθαρά τα φίλτρα του κλιματιστικού, σύμφωνα με το εγχειρίδιό του. Αν διαθέτετε καθαριστή αέρα, ελέγξτε το φίλτρο του και αν καλύπτει το δωμάτιο όπου τον χρησιμοποιείτε.
Αν χρειάζεται να κυκλοφορήσετε έξω, έχετε διαθέσιμη μάσκα FFP2, KN95 ή N95 που εφαρμόζει καλά. Αν έχετε αναπνευστικό νόσημα, βεβαιωθείτε ότι έχετε μαζί σας την αγωγή που σας έχει συστήσει ο γιατρός σας.
Κατά τη διάρκεια: Πώς να προστατευτείτε από την αφρικανική σκόνη
Ανοίγετε παράθυρα ή τα κρατάτε κλειστά;
Όσο ο εξωτερικός αέρας είναι επιβαρυμένος, κρατήστε παράθυρα και μπαλκονόπορτες κλειστά όσο γίνεται.
Έτσι περιορίζετε τη αφρικανική σκόνη που μπαίνει στο σπίτι, όπως συστήνει το Υπουργείο Υγείας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το σπίτι πρέπει να μείνει κλειστό για ημέρες. Αερίστε όταν βελτιωθεί ο εξωτερικός αέρας. Δεν υπάρχει μία ώρα που είναι πάντα κατάλληλη: το πρωί δεν είναι υποχρεωτικά καλύτερο από το απόγευμα ή το βράδυ. Χρειάζεται να δείτε πώς εξελίσσεται το φαινόμενο στην περιοχή σας.
Μέχρι τότε, αποφύγετε να προσθέτετε ρύπους μέσα στο σπίτι με κάπνισμα, τζάκι, κεριά και σπρέι. Αν μέσα κάνει υπερβολική ζέστη, χρησιμοποιήστε κατάλληλα το κλιματιστικό ή αναζητήστε πιο δροσερό εσωτερικό χώρο. Οδηγίες EPA για προστασία εσωτερικού αέρα από εξωτερικά σωματίδια.
Ανοίγετε το air-conditioning;
Ναι, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το κλιματιστικό. Σημασία έχει τι είδους συσκευή έχετε και αν φέρνει αέρα από έξω.
Το συνηθισμένο κλιματιστικό τοίχου, δηλαδή το split με την εσωτερική και την εξωτερική μονάδα, συνήθως παίρνει τον αέρα του δωματίου, τον ψύχει ή τον ζεσταίνει και τον επιστρέφει στον ίδιο χώρο. Η εξωτερική μονάδα δεν σημαίνει ότι «ρουφά» εξωτερικό αέρα και τον στέλνει μέσα. Μπορείτε, λοιπόν, να το χρησιμοποιείτε με κλειστά παράθυρα.
Αν το σύστημά σας έχει επιλογή «fresh air», δηλαδή εισαγωγή εξωτερικού αέρα, ελέγξτε πώς απενεργοποιείται ή πώς μπαίνει σε ανακύκλωση. Σε κεντρική εγκατάσταση, ζητήστε οδηγίες από τον υπεύθυνο συντήρησης. Αυτή είναι και η κατεύθυνση των οδηγιών του Υπουργείου Υγείας για τον κλιματισμό.
Περισσότερη προσοχή χρειάζεται ένα φορητό κλιματιστικό με έναν σωλήνα που βγαίνει στο παράθυρο. Καθώς διώχνει αέρα προς τα έξω, μπορεί να τραβά αέρα από χαραμάδες προς το δωμάτιο. Ο μηχανισμός αυτός περιγράφεται στις τεχνικές οδηγίες της EPA για εξωτερικά σωματίδια καπνού και είναι χρήσιμος και εδώ.
Να θυμάστε επίσης ότι το συνηθισμένο κλιματιστικό δεν αντικαθιστά τον αερισμό. Κάνει τον χώρο πιο δροσερό ή ζεστό, αλλά δεν ανανεώνει τον αέρα του.
Βοηθά ο καθαριστής αέρα;
Ένας κατάλληλος καθαριστής, για παράδειγμα με φίλτρο HEPA, μπορεί να συγκρατεί σωματίδια από τον αέρα. Χρειάζεται να είναι κατάλληλος για το μέγεθος του δωματίου και να έχει συντηρημένο φίλτρο. Προτιμήστε συσκευή που δεν παράγει όζον.
Μην θεωρείτε ότι το απλό πλενόμενο φίλτρο κάθε κλιματιστικού προσφέρει την ίδια προστασία. Επίσης, ο καθαριστής δεν ανανεώνει τον αέρα, οπότε και πάλι θα χρειαστεί αερισμός όταν οι εξωτερικές συνθήκες το επιτρέψουν.
Πλένετε τις βεράντες όσο υπάρχει σκόνη;
Το γενικό πλύσιμο καλύτερα να περιμένει. Αν συνεχίζει να πέφτει αφρικανική σκόνη, η βεράντα θα λερωθεί ξανά και εσείς θα έχετε περάσει αρκετή ώρα έξω χωρίς να χρειάζεται.
Αν πρέπει να καθαρίσετε άμεσα ένα πέρασμα ή το τραπέζι που χρησιμοποιείτε, κάντε έναν μικρό, τοπικό καθαρισμό με νερό και πανί ή σφουγγαρίστρα. Κρατήστε κλειστή την μπαλκονόπορτα όσο δουλεύετε. Αποφύγετε το στεγνό σκούπισμα και τον φυσητήρα, που σηκώνουν τη σκόνη ξανά στον αέρα.
Αν έχετε άσθμα ή άλλο πρόβλημα που σας κάνει πιο ευαίσθητους, αφήστε αυτή τη δουλειά για αργότερα ή ζητήστε βοήθεια. Οι παραπάνω επιλογές για το μπαλκόνι είναι πρακτικοί τρόποι περιορισμού της έκθεσης και του ανασηκώματος της σκόνης.
Τι κάνετε με το καθάρισμα μέσα στο σπίτι;
Περάστε τις επιφάνειες με νωπό πανί και προτιμήστε σφουγγάρισμα. Το στεγνό ξεσκόνισμα μπορεί να ξανασηκώσει ό,τι έχει καθίσει. Ο ΕΟΔΥ συστήνει επίσης να αποφεύγετε τη χρήση ηλεκτρικής σκούπας όσο διαρκεί το φαινόμενο. Δείτε τις οδηγίες για το σπίτι.
Δεν χρειάζεται να κάνετε γενική καθαριότητα κάθε λίγες ώρες. Καθαρίστε όσα χρησιμοποιείτε και αφήστε τις πιο μεγάλες δουλειές για μετά.
Βγαίνετε έξω; Κάνετε γυμναστική;
Περιορίστε τον χρόνο έξω όταν υπάρχει έντονη επιβάρυνση και μεταφέρετε την έντονη άσκηση σε κατάλληλο εσωτερικό χώρο ή σε άλλη ημέρα. Για τις απαραίτητες μετακινήσεις, χρησιμοποιήστε μάσκα FFP2, KN95 ή N95 με καλή εφαρμογή. Στο αυτοκίνητο, κρατήστε κλειστά τα παράθυρα και επιλέξτε προσωρινά ανακύκλωση όταν περνάτε από επιβαρυμένη περιοχή. Συστάσεις ΕΟΔΥ.
Για τα παιδιά, ακολουθήστε τις οδηγίες του σχολείου και των αρχών σχετικά με υπαίθριες δραστηριότητες. Αν κάποιος στο σπίτι εμφανίζει ενοχλήσεις που επιμένουν ή χειροτερεύουν, επικοινωνήστε με γιατρό.
Αφού περάσει: Αερισμός και καθάρισμα με τη σωστή σειρά
Ανοίξτε τα παράθυρα όταν βελτιωθεί ο αέρας
Μόλις οι ενημερώσεις δείχνουν ότι η ποιότητα αέρα έχει βελτιωθεί, αερίστε το σπίτι. Μην αρκεστείτε μόνο στο ότι έβρεξε ή ότι ο ουρανός φαίνεται πιο καθαρός. Η βροχή μπορεί να παρασύρει σκόνη προς το έδαφος, αλλά δεν εγγυάται ότι τελείωσε η μεταφορά της.
Δεν χρειάζεται να περιμένετε έναν αυθαίρετο αριθμό ωρών. Οδηγός σας είναι η πραγματική βελτίωση έξω, όπως εξηγούν και οι συστάσεις της EPA για τον αερισμό μετά από εξωτερική επιβάρυνση.
Τώρα μπορείτε να πλύνετε τη βεράντα
Αφού υποχωρήσει η σκόνη, προχωρήστε στον γενικό καθαρισμό. Πρακτικά, σας βοηθά η εξής σειρά:
- Κλείστε την μπαλκονόπορτα όσο καθαρίζετε έξω.
- Υγράνετε ελαφρά τη σκόνη, ώστε να μη σηκωθεί με το πρώτο πέρασμα.
- Καθαρίστε τραπέζι, καρέκλες και κάγκελα με νωπό πανί, κατάλληλο για τα υλικά τους.
- Συνεχίστε στο δάπεδο, μαζεύοντας τη λάσπη με σφουγγαρίστρα και όσο νερό χρειάζεται.
- Προσέξτε πού πατάτε, γιατί το βρεγμένο δάπεδο μπορεί να γλιστρά.
Δεν χρειάζεται να πλημμυρίσετε το μπαλκόνι ούτε να χρησιμοποιήσετε χλωρίνη μόνο και μόνο επειδή η σκόνη ήρθε από την Αφρική. Για την απομάκρυνσή της προέχει ο υγρός καθαρισμός, με προϊόν κατάλληλο για κάθε επιφάνεια.
Αν χρειάζεστε βοήθεια για μεγαλύτερη καθαριότητα, μπορείτε να δείτε τα συνεργεία καθαρισμού σπιτιών στην Αθήνα και να εξηγήσετε ποιους χώρους θέλετε να αναλάβουν.
Ολοκληρώστε το καθάρισμα μέσα και ελέγξτε τα φίλτρα
Περάστε με νωπό πανί περβάζια και επιφάνειες όπου έχει καθίσει σκόνη και σφουγγαρίστε το δάπεδο. Ελέγξτε τα φίλτρα του κλιματιστικού και του καθαριστή αέρα. Πλύνετε μόνο όσα πλένονται και αλλάξτε όσα χρειάζονται αντικατάσταση, σύμφωνα με τις οδηγίες τους. Μην τα τινάζετε μέσα στο δωμάτιο.
Αν ο βήχας ή η δυσκολία στην αναπνοή συνεχίζονται παρότι η ατμόσφαιρα έχει βελτιωθεί, μιλήστε με τον γιατρό σας.
Οι βασικές απορίες με μια ματιά
| Απορία | Τι να κάνετε |
|---|---|
| Παράθυρα | Κρατήστε τα κλειστά όσο έξω έχει πολλή σκόνη. Αερίστε όταν βελτιωθεί ο αέρας. |
| Κλιματιστικό | Μπορείτε να το χρησιμοποιείτε. Προτιμήστε ανακύκλωση και ελέγξτε συσκευή και φίλτρα. |
| Καθαριστής αέρα | Χρησιμοποιήστε συσκευή κατάλληλη για το δωμάτιο, με καλό φίλτρο και χωρίς όζον. |
| Βεράντα | Αφήστε το γενικό πλύσιμο για μετά. Αν επείγει, κάντε τοπικό υγρό καθάρισμα. |
| Μέσα στο σπίτι | Προτιμήστε νωπό πανί και σφουγγάρισμα. Αποφύγετε το στεγνό ξεσκόνισμα. |
| Έξοδος και άσκηση | Περιορίστε τον χρόνο έξω. Αναβάλετε την έντονη άσκηση και φορέστε FFP2 όπου χρειάζεται. |
Προσαρμόστε τις κινήσεις σας στις οδηγίες των αρχών και στις ανάγκες υγείας της οικογένειάς σας.
Συχνές ερωτήσεις για την αφρικανική σκόνη
Αν βρέξει μετά από αφρικανική σκόνη, μπορείτε αμέσως να ανοίξετε τα παράθυρα;
Ελέγξτε πρώτα αν έχει βελτιωθεί ο εξωτερικός αέρας. Η βροχή μπορεί να ρίξει σκόνη στο έδαφος, χωρίς να έχει τελειώσει η μεταφορά της.
Πρέπει να κλείσετε το κλιματιστικό επειδή έχει εξωτερική μονάδα;
Όχι. Το συνηθισμένο split ανακυκλοφορεί τον αέρα του δωματίου. Αν έχετε διαφορετικό σύστημα ή λειτουργία «fresh air», ελέγξτε τις ρυθμίσεις του.
Να πλύνετε τη βεράντα πριν φτάσει η αφρικανική σκόνη;
Αν περιμένετε μεταφορά σκόνης, προτιμήστε να αφήσετε τη γενική καθαριότητα για μετά. Μαζέψτε νωρίτερα όσα αντικείμενα θέλετε να προστατεύσετε.
Ο καθαριστής αέρα σάς απαλλάσσει από τον αερισμό;
Όχι. Βοηθά να απομακρυνθούν σωματίδια, αλλά δεν ανανεώνει τον αέρα του δωματίου. Αερίστε όταν το επιτρέπουν οι συνθήκες έξω.
Χρειάζεται απολύμανση όλο το σπίτι;
Η αφρικανική σκόνη από μόνη της δεν είναι λόγος για γενική απολύμανση. Για την απομάκρυνσή της, προτιμήστε υγρό καθάρισμα και προϊόντα κατάλληλα για τις επιφάνειες.





